به تازگی بنیاد ملی بازیهای رایانهای طرحی را با هدف ساماندهی سایتهای دانلود بازی تصویب کرده است.
اخیراً اعلام شد که معاونت نظارت این بنیاد، طرحی با عنوان «تنظیمگیری سایتهای دانلود بازیهای PC» ارائه داده و کلیات آن در جلسه اخیر به تصویب رسیده است. قرار است جزییات تکمیلی در نشستهای بعدی میز بازیهای رایانهای شورای عالی انقلاب فرهنگی بررسی و اعلام شود. رضا احمدی، معاون نظارت بنیاد، در گفتوگویی با ایسنا توضیحاتی درباره بخشهای مختلف این طرح ارائه کرده است که در ادامه به آنها پرداخته میشود.
در سالهای اخیر با افزایش نرخ ارز، هزینه تهیه بازیهای ویدیویی بهتدریج بالا رفته و این سرگرمی برای بسیاری از کاربران داخلی گرانتر از قبل شده است. نبود نظام کپیرایت در کشور و عدم ارتباط ناشران خارجی با بازار ایران نیز باعث شده گیمرها بیشتر به سراغ نسخههای کرکشده و دانلودی بروند. در این میان، سایتهای متعددی در زمینه ارائه این بازیها فعالیت میکنند؛ سایتهایی که مخصوصاً در دورههایی مثل قطعی گسترده و طولانیمدت اینترنت – که اکنون بیشاز ۸۰ روز ادامه داشته – نقش مهمی در دسترسی گیمرهای ایرانی به سرگرمی ایفا میکنند.
با این حال، حتی در این فضا نیز در سالهای گذشته بارها شاهد حذف برخی بازیها از این سایتها بودهایم؛ حذفهایی که معمولاً دلیل مشخص و شفافی برای آن اعلام نشده است و گاهی رنگوبوی سلیقهای داشته است. یکی از نمونههای عجیب، حذف بازیهایی مانند Forza Horizon 5 بود که با وجود پیگیریهای انجام شده از بنیاد در سالهای گذشته، هیچ توضیح رسمی و روشنی درباره علت آن ارائه نشده است.
با تصویب طرح ساماندهی سایتهای دانلود بازی، نگرانی کاربران مبنی بر افزایش محدودیتها و بسته شدن بیشتر روزنههای دسترسی به بازیهای ویدیویی در ایران افزایش یافته است. این نگرانیها ریشه در رویکردهای پیشین و فعلی نهادهایی مانند بنیاد ملی بازیهای رایانهای دارد. به عنوان مثال، در زمینه دسترسی به بازیهای آنلاین، با وجود وعدههای اولیه برای رفع محدودیتها در دوران قطعی اینترنت، در نهایت طرحی اجرا شد که تنها به استریمرها و گیمرهای حرفهای امکان دسترسی میداد و حس تبعیض در دسترسی به بازیها را تقویت کرد.
رضا احمدی، معاون نظارت بنیاد ملی بازیهای رایانهای، با اشاره به تاریخچه نظارت بر بازیهای ویدیویی در ایران، دشواری نظارت بر تعدد سایتهای فعال را مطرح کرد. او توضیح داد که بنیاد قصد دارد با ایجاد یک فضای واحد، بازیها را قبل از انتشار در سایتها از نظر محتوایی بررسی کرده و در صورت نداشتن مشکل، مجوز انتشار صادر کند.
احمدی همچنین اجرای این طرح را عاملی برای افزایش درآمد سایتهای دانلود بازی دانست:
«با توجه به شرایط خاص امسال، مشکلات زیرساختی و قطعی اینترنت، این طرح را با هدف نظارت دقیقتر، با هزینه کمتر و جدیت بالاتر مطرح کردیم. این طرح ماهیتی حمایتی نیز دارد و به کسبوکارهای فعال کمک میکند تا در شرایط فعلی آسیب کمتری دیده و هزینههایشان کاهش یابد.
یکی از چالشهای اصلی این سایتها، هزینههای بالای سرور است. ما تلاش میکنیم هزینههای زیرساختی و سرور آنها را به شدت کاهش دهیم. از سوی دیگر، بخش عمده درآمد این سایتها اکنون از تبلیغات تأمین میشود، در حالی که درآمد اصلی باید از محل ترافیک مصرفی کاربران حاصل شود. متأسفانه این بخش درآمدی در بسیاری از سایتها وجود ندارد. امیدواریم از طریق این طرح بتوانیم این خلاء را برطرف کرده و درآمدزایی آنها را افزایش دهیم.»
احمدی در ادامه به حذف برخوردهای سلیقهای در زمینه حذف بازیها اشاره کرد و گفت:
«یکی از کارهایی که در این سالها، بهویژه درباره محتواهایی که در محدوده خطوط قرمز قرار میگیرند، انجام دادهایم این بوده که تلاش کنیم برخوردهای سلیقهای را کنار بگذاریم و همه بازیها با معیارهای یکسان بررسی شوند. هدف ما این است که محتواها بر اساس یک نگاه واحد ارزیابی شوند. با این حال، برخی موضوعات مانند داستان، مسائل سیاسی یا برخی محتوای خاص در بازیها، الزاماً مواردی نیستند که بتوان آنها را بهصورت صفر و صدی بررسی کرد. در چنین مواردی، بنیاد از ظرفیت شورای ردهبندی سنی ــ متشکل از مدیران فرهنگی نهادهای مختلف ــ استفاده میکند و تأیید نهایی رده سنی و مجوز نیز توسط همین شورا صادر میشود.»
معاون نظارت بنیاد همچنین تأکید کرده که این طرح الزامآور نیست، اما در عین حال گفته میشود بازیهایی که از نظر محتوایی مشکلدار تشخیص داده شوند، در نهایت از سایتها حذف خواهند شد. او در اینباره توضیح داد:
«ما معتقدیم این طرح به نفع افرادی است که میخواهند بهصورت قانونمند و قانونمدار فعالیت کنند. هر سایتی که در این مسیر حرکت کند، در قالب این طرح قدرتمندتر خواهد شد و درآمد بیشتری هم به دست میآورد. به همین دلیل، برای این طرح ویژگیهای مختلفی در نظر گرفتهایم و فکر میکنیم خود مدیران سایتها نیز به حضور در آن علاقهمند باشند؛ به همین خاطر آن را به شکل الزامآور طراحی نکردهایم. نهادهای مختلفی هم قرار است در اجرای این طرح به ما کمک کنند؛ از وزارت ارتباطات گرفته تا قوه قضاییه، دادستانی، اپراتورها و مجموعههای دیگر که در این مسیر کنار ما خواهند بود.
اگر یک بازی از نظر محتوایی مشکل داشته باشد و از طریق گیمسنتر هم عرضه نشده باشد اما در سایتها قرار بگیرد، با هماهنگی قوه قضاییه و دادستانی از سایتهای مختلف حذف خواهد شد. اما اگر نسخه اصلاحشدهای از آن وجود داشته باشد، از طریق گیمسنتر منتشر میشود و سایتها میتوانند همان نسخه را برای دانلود در اختیار کاربران قرار دهند.»
احمدی در پایان اعلام کرده است که بنیاد تمام تلاش خود را به کار خواهد گرفت تا این طرح تا تابستان امسال اجرایی شود. برای ارزیابی دقیق این طرح، باید منتظر اجرای نهایی آن ماند. با این حال، با توجه به سابقه طرحهای مشابه در گذشته، میتوان پیشبینی کرد که در چرخه سرگرمی بازیهای ویدیویی، حلقه مهم “مخاطب” در این طرحها نیز همچنان نادیده گرفته خواهد شد.
نکته حائز اهمیت این است که بازیهای کامپیوتری که در سایتهای داخلی ارائه میشوند، عموماً نسخههای کرکشده و غیرقانونی از دیدگاه ناشران اصلی هستند. در مقابل، کشورهایی که با تحریم یا محدودیتهای داخلی مواجه نیستند، در صورت مغایرت بازیها با ارزشهای فرهنگی یا مسائل داخلی خود، با ناشران رسمی تعامل کرده و گاهی نسخههای اصلاحشده را عرضه میکنند یا حتی جلوی عرضه بازی در کشورشان را میگیرند.
با این حال، به نظر میرسد طرح فعلی بنیاد، جز محدود کردن و دشوارتر کردن دسترسی کاربران ایرانی به بازیهای ویدیویی، خروجی دیگری نداشته باشد. بهویژه در فضایی که اصول و قوانین مشخصی برای تعیین موارد مشکلدار در بازیها وجود ندارد، احتمال حذف بازیها به دلایل عجیب و غریب همچنان بالاست؛ اتفاقی که مشابه آن را پیش از این در مورد سایتهای فیلم و سریال و حتی خود بازیها نیز شاهد بودهایم.
امید است روزی در طراحی چنین طرحهایی، مخاطب نیز به عنوان یکی از ارکان اصلی این چرخه، مورد توجه قرار گیرد. مخاطبی که امروزه برای دسترسی به سرگرمی محبوب خود، با چالشهای متعددی از جمله قیمت بالای تجهیزات گیمینگ و مشکلات اینترنت دست و پنجه نرم میکند و طرحهایی از این دست، میتوانند معدود روزنههای باقیمانده را نیز بر روی آنها ببندند.
