شایان اویس قران، دانشمند علوم کامپیوتر دانشگاه واشنگتن، بهدلیل استفادهی خلاقانه از ابزارهای ریاضی برای بهبود الگوریتمها، موفق به دریافت مدال معتبر آباکوس سال ۲۰۲۶ از سوی اتحادیه جهانی ریاضیات شد. این جایزه که هر چهار سال یکبار به پژوهشگران برتر زیر ۴۰ سال اهدا میشود، این بار به دانشمند ایرانی رسید.
به گزارش QuantaMagazine، اویس قران بهخاطر دستاوردهای چشمگیر در حل مسئلهی معروف فروشندهی دورهگرد (Traveling Salesman Problem) و همچنین ارائهی روشهای نوین برای نمونهبرداری تصادفی از مجموعههای بزرگ ریاضی، موفق به کسب این جایزه شده است. کمیته داوران دلیل انتخاب او را «استفادهی هوشمندانه از ابزارهای ریاضیاتی که در ظاهر ارتباطی با علوم کامپیوتر ندارند» عنوان کرده است. آنا کارلین، همکار پژوهشی او در دانشگاه واشنگتن، در این باره گفت: «این همان کاری است که بسیاری از پژوهشگران درخشان انجام میدهند؛ آنها چیزهایی را به هم متصل میکنند که در ظاهر کاملاً بیارتباط به نظر میرسند.»
اویس قران متولد سال ۱۳۶۵ در اصفهان و فارغالتحصیل مهندسی کامپیوتر از دانشگاه صنعتی شریف است. او پس از مهاجرت به آمریکا، تحصیلات خود را در دانشگاه استنفورد ادامه داد و از دوران دانشجویی تمرکز خود را بر روی مسئلهی فروشندهی دورهگرد گذاشت؛ مسئلهای که دههها ذهن ریاضیدانان را به خود مشغول کرده بود و به دنبال یافتن کوتاهترین مسیر برای بازدید از مجموعهای از شهرها و بازگشت به مبدأ است. در سال ۲۰۱۹، او به همراه آنا کارلین و ناتان کلاین موفق شد رکورد الگوریتم کلاسیک کریستوفیدز را که بیش از ۴۰ سال دستنخورده باقی مانده بود، بشکند. جاناتان لیک، ریاضیدان دانشگاه واترلو و همکار اویس قران، درباره تواناییهای او میگوید: «شایان از پس هر کاری برمیآید. من واقعاً نمیدانم او چگونه این کارها را انجام میدهد.»
بخش دیگری از دستاوردهای این دانشمند برجسته، حل حدس ۳۰ سالهی میهیل و وزیرانی در سال ۲۰۱۸ است. او به همراه نیما اناری و سینتیا وینزانت، با ترجمهی مسئلهی نمونهبرداری مبنای ماتروئید به زبان چندجملهایها، این حدس قدیمی را اثبات کرد و انقلابی در مطالعهی الگوریتمهای نمونهبرداری ایجاد نمود. این موفقیتها نهتنها نشاندهندهی توانمندی بالای علمی این پژوهشگر ایرانی است، بلکه نام ایران را در عرصهی علوم کامپیوتر نظری جهان بار دیگر بر سر زبانها انداخته است.
