فیلم مه جنگ یک تریلر جنگی است که براساس وقایعی واقعی از تاریخ آمریکا در دوران جنگ جهانی دوم ساخته شده است. این فیلم تلاش میکند با ارائه ایدههای تازه و ترکیب ژانرهای مختلف، خود را از دام کلیشهها رها کند و تأثیر بیشتری بر مخاطبان بگذارد.
در حالی که بسیاری از فیلمهای جنگی به تکرار مضامین و الگوهای مشابه میپردازند، مه جنگ با رویکردی متفاوت وارد زوایای کمتر دیدهشده از جنگ جهانی دوم میشود.
فیلمهای جنگی معمولاً یا بر اساس واقعیت ساخته شدهاند یا به مسائل کلیشهای جنگ میپردازند. بااینحال، مه جنگ نقطهای از تاریخ را انتخاب کرده که نسبتاً بکر و کمتر پرداخته شده است. این انتخاب هوشمندانه میتوانست فرصتهای زیادی برای ارائه داستانی منحصربهفرد ایجاد کند، اما فیلمساز پس از انتخاب این ایده کمتر از حد انتظار عمل کرده و برخی از پتانسیلهای داستانی را هدر داده است. هرچند برخی از جنبههای فیلم ممکن است قابل پیشبینی به نظر برسند، اما این اثر میتواند دریچهای جدید برای فیلمهای ژانر جنگ باز کند.
یکی از نقاط قوت مه جنگ توانایی آن در به تصویر کشیدن جنبههای کمتر شناختهشده جنگ جهانی دوم است. این تمهید نه تنها جذابیت داستانی را افزایش میدهد، بلکه به مخاطبان فرصتی میدهد تا دیدی جدید و متفاوت از آن دوران کسب کنند. بااینحال، عدم بهرهبرداری کامل از این ایده منحصربهفرد باعث میشود فیلم نتواند بهطور کامل از ظرفیتهای خود استفاده کند.
در مجموع، مه جنگ اثری است که میتواند برای علاقهمندان به تریلرهای جنگی و آثار مرتبط با جنگ جهانی دوم جذاب باشد. این فیلم با تمام نقصهایش ارزش یکبار تماشا را دارد، خصوصاً برای افرادی که به دنبال تجربهای متفاوت در این ژانر هستند.
فیلم مه جنگ از آن دسته آثار ترکیب ژانری است که تلاش میکند با قدم گذاشتن در مسیر تازهای از روایت، در ژانر جنگی متفاوت باشد. قصه این فیلم در دوران جنگ جهانی دوم اتفاق میافتد؛ زمانی که آلمان نازی در حال گسترش شبکههای جاسوسی خود در سراسر جهان بود. در همان زمان، فاشیستهای آمریکایی که مخالف جنگ با آلمان بودند، تمایل زیادی به حمایت از هیتلر و اندیشههای او داشتند. این افراد، که به شدت به نژادپرستی و تفکرات افراطی پایبند بودند، همچنان طرفدار بردهداری و بومیگرایی بودند. ریشههای فاشیسم در ایالات متحده به اواخر قرن نوزدهم بازمیگردد؛ زمانی که قوانین جیم کرو برای تفکیک نژادی به اجرا درآمد.
در سال ۱۹۳۶، سازمانی در آمریکا به نام بوند تأسیس شد؛ نهادی یهودستیز و نازیمحور که پس از ورود آمریکا به نیروهای متفقین در سال ۱۹۴۱ از بین رفت. بااینحال، برخی از اعضای این سازمان بهصورت مخفیانه به فعالیت خود در قالب فدراسیون آلمان آمریکایی ادامه دادند و تلاش کردند افکار عمومی را به سمت حمایت از هیتلر و اندیشههای نژادپرستانه هدایت کنند.
فیلم مه جنگ از این بستر تاریخی استفاده میکند و جنبههای کمتر شناختهشدهای از جنگ جهانی دوم را بررسی میکند. این فیلم تلاش دارد جنگ و ایدئولوژیهای فاشیستی را بهعنوان یک زیرمتن برای روایت داستانی پرکشش در قالب یک تریلر استفاده کند. برخلاف بسیاری از آثار جنگی که تمرکز آنها بر میدانهای نبرد یا اردوگاههای جنگی است، این فیلم جنبهای جدید و کمتر پرداختشده از تاریخ را مورد توجه قرار میدهد. داستان این فیلم نه در آلمان، بلکه در آمریکا جریان دارد و این زاویه دید تازه به آن جذابیت ویژهای میبخشد.
داستان فیلم درباره یک خلبان آمریکایی به نام جین است که پس از نجات از دست نازیها به آمریکا بازمیگردد. او پس از بازگشت در بیمارستان بستری میشود و فیلم از ژانر جنگی بهتدریج وارد مسیر سینمای تریلر میشود. روایت با ورود جین به مزرعه خانوادگی نامزدش پنی وارد مرحله جدیدی میشود و عناصر ژانر تریلر یکی پس از دیگری ظاهر میشوند. تلفیق ژانر جنگی با تریلر، نه تنها این فیلم را جذابتر کرده، بلکه آن را از دیگر آثار مشابه متمایز میکند.
در مه جنگ ژانر نقش اصلی را در پیشبرد روایت برعهده دارد. جنگ و ایدئولوژیهای فاشیستی بهعنوان زیرمتن سیاسی داستان عمل میکنند و به قصه عمق میبخشند. فدراسیون آلمان آمریکایی بهعنوان نقطه محوری این زیرمتن، وظیفه شکل دادن به روایت را بر عهده دارد. تریلرها معمولاً میتوانند موضوعات مختلفی مانند قتل، دزدی یا سرقت را به تصویر بکشند، اما مه جنگ با استفاده از یک روایت سیاسی، قصهای منحصربهفرد خلق کرده است که ارزش تماشا دارد.
اگر این فیلم از منظر درام و قصهپردازی بررسی شود، میتوان دریافت که اثر به یک زیرمتن سیاسی پایبند است و شخصیتها و کنشهایشان بر اساس مسائل پیرامون فدراسیون آلمان آمریکایی شکل گرفتهاند. بااینحال، فیلم نیاز داشت تا در این جنبه عملکرد بهتری داشته باشد و پرداخت عمیقتری به این بُعد سیاسی ارائه کند. این موضوع ضعف اصلی فیلم محسوب میشود. اثر تلاش دارد تا متفاوت باشد و به بخشهای نسبتاً گمشدهای از تاریخ آمریکا بپردازد، اما در پرداخت و بسط این ایده ناتوان است. اگر فیلم زمان بیشتری را به اندیشههای فاشیستی در آمریکا اختصاص میداد، میتوانست ارتباط بهتری با مخاطبان برقرار کند. درحالحاضر این جریان برای بسیاری از مخاطبان ناشناخته باقی میماند و سوالات زیادی را ایجاد میکند.
فیلم به جای ایجاد یک داستان پرکشمکش از طریق درام، بیشتر بر خصوصیات ژانر تکیه کرده است. اگر مخاطب با جریان سیاسی افراطی سالهای جنگ جهانی دوم آشنایی نداشته باشد، فیلم سوالات بیپاسخ زیادی برای او برجای خواهد گذاشت. درام فیلم، بهجز چند دیالوگ کوتاه، نتوانسته از این زیرمتن سیاسی بهره کافی ببرد؛ زیرمتنی که نقش مهمی در شکلگیری روند قصه و خلق شخصیتها ایفا میکند. اگر فیلمساز به فدراسیون آلمان آمریکایی و اهمیت آن توجه بیشتری نشان میداد، فیلم از جنبههای ژانری و فیلمنامهای عملکردی قدرتمندتر ارائه میکرد. این امر میتوانست باعث شود خانواده پنی پرداخت بهتری داشته باشند و ضدقهرمانها نقشی مؤثرتر در خلق کنشها ایفا کنند.
درواقع، فیلم بیش از آنکه به دنبال ایجاد یک روایت پرکشمکش از طریق درام باشد، بر خصوصیات ژانر تکیه کرده و قالب گونه تریلر را به خود گرفته است. ویژگیهای از پیش تعیینشده ژانر تریلر، اصلیترین عامل پیشبرد داستان هستند. حتی تعلیق, که مهمترین ویژگی این ژانر محسوب میشود، تنها از طریق فرم شکل گرفته است و پیرنگ نقش قابلتوجهی در این روند ندارد. کمبود درگیری میان قهرمان و ضدقهرمان, پرداخت نامناسب شخصیتها و کشمکشهای نهچندان قدرتمند همگی باعث خلق فیلمی نسبتاً معمولی شدهاند. فیلم اگرچه ایدهای خوب و کمتر پرداختشده دارد، اما کمتجربگی سازنده باعث شده نتواند به پتانسیل کامل خود دست پیدا کند.
آنچه این اثر به شدت نیاز دارد، یک درام قدرتمند، یک قصه برجسته و یک پیرنگ طوفانی است که بتواند از یک واقعه تاریخی و سیاسی روایتی هولناک و تأثیرگذار خلق کند. چنین عنصری میتوانست همه را به جان هم بیندازد و فیلم را به اثری برجسته در ژانر خود تبدیل کند.
همانطور که پیشتر اشاره شد، ژانر تریلر یا تعلیق بر اساس ایجاد اضطراب و هیجان در مخاطب شکل میگیرد. روایت در این ژانر به گونهای پیش میرود که مخاطب در هر لحظه نسبت به سرنوشت قهرمان احساس نگرانی میکند. در تریلرهای معمایی و کاراگاهی، معمولاً سوالی پرسیده میشود، مسئلهای مهم به وجود میآید، قتلی رخ میدهد یا جاسوسی کشف میشود. این فیلم نیز با طرح یک راز که باید حل شود، مسیر خود را مشخص میکند. کاراگاهی که جزء جدانشدنی چنین آثاری است، در داستان ظاهر میشود و برای حل معما دست به کار میشود. در اینجا جین، پس از نجات از سقوط هواپیمایش، به ماموریت تازهای اعزام میشود تا معمای لو رفتن اطلاعات متفقین را حل کند.
فیلم مه جنگ از همان پرده اول، المانهای پیچش داستانی خود را معرفی میکند و در پرده سوم به گرهگشایی آنها میپردازد. جین، پس از ورود به مزرعه، مانند کاراگاهان معمایی دست به کار میشود. بااینحال، ضعف در پرداخت شخصیتها و پیرنگ باعث شده است که او نتواند درگیر چالشهای منحصربهفرد شود یا با ضدقهرمانها تعاملاتی تعلیقبرانگیز داشته باشد.
پیچش داستانی، به عنوان یکی از ویژگیهای جدانشدنی ژانر تریلر، غافلگیری مهمی را در دل روایت جای میدهد تا مخاطب را شگفتزده کند. فیلم مه جنگ نیز از این ویژگی بهره میگیرد و در پرده سوم، ویکتور را به عنوان کلید حل معما معرفی میکند. هرچند این پیچش داستانی تا حدودی نخنما و قابل پیشبینی است، اما همچنان عنصر مهمی در پیشبرد داستان به حساب میآید.
همانطور که در ابتدای مطلب اشاره شد، فیلم مه جنگ ایدهای فوقالعاده و ساختاری هیبریدی دارد که بهدرستی از ژانر جنگی برای خلق یک تریلر سیاسی بهره میبرد. اما تمامی این عناصر تنها در حد ایده باقی ماندهاند و فیلمساز موفق نشده است اثر خود را به شکلی کامل و قابل توجه بسط دهد.
