در شرایطی که قطعی گسترده اینترنت طی روزهای اخیر مشکلات فراوانی برای کاربران و فعالان اقتصادی ایجاد کرده، معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری از برنامهریزی برای اتصال مجدد اینترنت ویژه کسبوکارهای دیجیتال خبر داده است؛ تصمیمی که در کنار امیدواری برخی شرکتها، نگرانیهای جدی درباره شکلگیری «اینترنت طبقاتی» را نیز افزایش داده است.
حسین رفیعیان، معاون ستاد اقتصاد دیجیتال این معاونت، اعلام کرده است که دسترسی شرکتهای فعال در حوزه دیجیتال به اینترنت بینالملل بهزودی برقرار خواهد شد. این خبر در حالی منتشر میشود که بسیاری از کاربران عادی همچنان با محدودیتهای شدید اینترنتی مواجه هستند و امکان استفاده پایدار از خدمات آنلاین برای آنها فراهم نشده است.
به نقل از لایفاتک، رفیعیان با اشاره به مطالبات اصلی شرکتهای دیجیتال گفته است که این مجموعهها در روزهای اخیر سه درخواست مهم را مطرح کردهاند: نخست، دسترسی مجدد به اینترنت بینالملل؛ دوم، رفع فیلتر IP شرکتها و سرویسهای حیاتی؛ و سوم، جبران خسارتهای مالی ناشی از قطعی اینترنت. او همچنین تأکید کرده که پیگیریها برای بازگشت اینترنت شرکتها ادامه دارد و پیشبینی میشود این دسترسی حداکثر طی یکی دو روز آینده برقرار شود.
رفیعیان در عین حال تصریح کرده است که تصمیمگیری نهایی درباره بازگشایی اینترنت در اختیار مستقیم معاونت علمی نیست، اما رایزنی با نهادهای مسئول بهصورت مداوم در جریان است. این موضوع نشان میدهد که روند بازگشت اینترنت، بیش از آنکه یک تصمیم فنی باشد، به سیاستگذاریهای کلان و هماهنگی میان دستگاههای مختلف وابسته است.
با این حال، کارشناسان اقتصاد دیجیتال معتقدند اتصال محدود اینترنت تنها برای شرکتها، بدون در نظر گرفتن کاربران نهایی، نمیتواند مشکل اصلی را حل کند. بسیاری از پلتفرمها، فروشگاههای آنلاین و استارتاپها زمانی معنا پیدا میکنند که مخاطبان آنها نیز امکان دسترسی آزاد و پایدار به اینترنت داشته باشند. در غیر این صورت، چرخه عرضه و تقاضا مختل میشود و بخش بزرگی از ظرفیت بازار آنلاین بلااستفاده باقی میماند.
از سوی دیگر، تمرکز بر ارائه اینترنت به گروههای خاص، این نگرانی را به وجود آورده که مدل جدیدی از دسترسی طبقاتی به اینترنت در حال شکلگیری است؛ مدلی که در آن برخی کسبوکارها و نهادها به اینترنت بینالملل دسترسی دارند، اما عموم مردم همچنان با محدودیت مواجه هستند. منتقدان میگویند چنین رویکردی میتواند شکاف دیجیتال را عمیقتر کرده و عدالت ارتباطی را با چالش جدی روبهرو کند.
در همین راستا، فعالان حوزه فناوری تأکید دارند که به جای ارائه راهکارهای موقتی و گزینشی، باید زیرساختهای ارتباطی کشور بهگونهای تقویت شود که اینترنت امن، پایدار و در دسترس برای همه کاربران فراهم باشد. به باور آنها، توسعه اقتصاد دیجیتال بدون دسترسی همگانی به اینترنت امکانپذیر نیست و هرگونه سیاست محدودکننده میتواند در بلندمدت به کاهش سرمایهگذاری، خروج استارتاپها و افت نوآوری منجر شود.
در مجموع، اگرچه خبر اتصال اینترنت برای کسبوکارهای دیجیتال میتواند بخشی از فشار واردشده به این حوزه را کاهش دهد، اما تداوم محدودیت برای کاربران عادی و شکلگیری دسترسی نابرابر، آینده اینترنت در ایران را با ابهامهای جدی روبهرو کرده است؛ موضوعی که نیازمند تصمیمگیری شفاف، کارشناسی و مبتنی بر منافع بلندمدت اقتصاد دیجیتال کشور است.
