در ماههای اخیر، جامعه تولیدکنندگان محتوای فارسی در یوتیوب با یکی از بزرگترین چالشهای تاریخ خود روبهرو شده است.
تغییرات تازه در الگوریتمهای گوگل و سختگیریهای شدید علیه استفاده از VPN و آیپیهای غیرواقعی، درآمد یوتیوبرهای ایرانی را با سقوطی بیسابقه مواجه کرده است؛ کاهشای که بسیاری آن را پایان دوره شکوفایی یوتیوب فارسی میدانند.
تا پیش از این، بخش بزرگی از درآمد کانالهای فارسیزبان از طریق نمایش تبلیغات کشورهای غربی تأمین میشد. کاربران ایرانی با تغییر آیپی، سیستم تبلیغاتی گوگل را دور میزدند و همین موضوع باعث میشد نرخ درآمد به ازای هر هزار بازدید (RPM) به ارقامی بین ۳ تا ۸ دلار برسد. اما اکنون، با بهروزرسانیهای جدید، گوگل توانسته ترافیک ورودی از ایران را با دقت بیشتری شناسایی کند و آن را در دسته «نامعتبر» قرار دهد. نتیجه این اقدام، کاهش شدید درآمد و حتی حذف تبلیغات برای بسیاری از کانالها بوده است.
آمارها نشان میدهد که RPM کانالهای فارسیزبان در دسامبر ۲۰۲۵ به محدوده ۰.۲ تا ۱ دلار سقوط کرده است؛ رقمی که در مقایسه با گذشته، عملاً فعالیت حرفهای در این پلتفرم را بیتوجیه میکند. برخی گزارشها حاکی از آن است که استفاده گسترده از فیلترشکنهای رایگان و آیپیهای دیتاسنتری، رفتار کاربران ایرانی را شبیه به رباتها کرده و همین موضوع حساسیت سیستمهای ضدتقلب گوگل را برانگیخته است.
این بحران تنها در سطح آمار باقی نمانده و صدای اعتراض چهرههای شناختهشده یوتیوب فارسی را نیز بلند کرده است. آریا کئوکسر، یکی از پیشگامان این حوزه، اعلام کرده که درآمد ویدیوهایش تا ۹۰ درصد کاهش یافته است. او توضیح داد که ویدیویی با ۴۰۰ هزار بازدید که پیشتر میتوانست هزاران دلار درآمد داشته باشد، اکنون تنها حدود ۴۰۰ دلار نصیبش کرده است.
با ادامه این روند، بسیاری از تیمهای حرفهای تولید محتوا احتمالاً فعالیت خود را متوقف خواهند کرد. در شرایطی که تعداد بازدیدها و زمان تماشا تغییر نکرده، کاهش ارزشگذاری مخاطب توسط گوگل، حیات اقتصادی یوتیوب فارسی را با تهدیدی جدی روبهرو کرده است. آینده این جامعه خلاق اکنون در هالهای از ابهام قرار دارد و پرسش اصلی این است که آیا راهکاری برای بازگشت به دوران رونق وجود خواهد داشت یا خیر.
