تازهترین ساختهی وس اندرسون با نام طرح فنیقی در جشنواره کن ۲۰۲۵ نخستین نمایش خود را تجربه کرد؛ حضوری همراه با تشویق ۷.۵ دقیقهای، اما واکنشهای متناقض منتقدان. اکنون، پس از گذشت یک ماه، این فیلم در دسترس مخاطبان قرار گرفته است تا بتوان دقیقتر بررسیاش کرد.
مطابق انتظار، «طرح فنیقی» سرشار از قاببندیهای پرسپکتیو یکنقطهای، رنگهای اشباعشده، روایتهای اپیزودیک، و فضاسازی فانتزیمحور است. ریتم فیلم پرشتاب است و گاهی حتی کلافهکننده. تماشای آن تداعیکنندهی رفتن به همان کافهی همیشگیست—با همان سفارش دائمی: «همون همیشگی!»
برای نقد فیلمهای اندرسون، توجه به فرم کافی نیست؛ زیرا سبک بصری و روایی او از فیلم «خانواده سلطنتی تننبام» (۲۰۰۱) تا امروز تقریباً بدون تغییر مانده است. آنچه باقی میماند، بررسی فیلمنامه و تمهای محوری است—جاییکه اندرسون یا به نقطه قوت میرسد یا در دام شلختگی میافتد.
در «طرح فنیقی»، اندرسون ماجرای تاجری به نام ژاژا کوردا (با بازی بنیتسیو دلتورو) را روایت میکند که درگیر جاهطلبانهترین پروژه عمرش است. این مسیر با چالشهای حقوقی و حکومتی همراه میشود، اما محور اصلی فیلم نه تجارت، بلکه رابطه پیچیده پدر و دختر است—یعنی ارتباط میان ژاژا و لیزل (با بازی میا تریپلتون) که بهظاهر دختر واقعی او نیست.
مانند آثار قبلی اندرسون، طراحی صحنهها و میزانسنها آگاهانه از واقعیت فاصله میگیرند تا تأکید کنند با یک قصه خیالی روبهرو هستیم. از رنگها و اشیای پرتعداد گرفته تا دیالوگهای خشک و بازیهای بیحس، همهچیز در خدمت همان فاصلهگذاری فرمی هستند.
اندرسون گفته که الهام رابطه ژاژا و لیزل از ارتباط خود با دخترش گرفته شده؛ و شاید همین مسئله باعث شده است تا تم «عشق پدرانه» بهعنوان محور اصلی داستان مطرح شود. اما پرداخت این موضوع در فیلم با سطحینگری روبهروست و نمیتواند مخاطب را بهاندازه کافی درگیر کند.
در نهایت، «طرح فنیقی» مانند جعبهایست که لایهلایه باز میشود، اما در پایان نه چیزی تازه ارائه میدهد و نه سورپرایزی شگفتانگیز. فرمی آشنا، بیانی تزئینی و داستانی که با وجود لحظات جذاب، نمیتواند آن «که چی؟» بزرگ را پاسخ دهد.
اندرسون بار دیگر همان معجون تصویری همیشگیاش را در قالب داستانی ساده و پیچیدهنماییهای بصری ارائه میکند—اما آیا این بار مزهای جدید هم داشته؟ اگر هم داشته، کوتاه و زودگذر بوده است.
