در اقدامی تازه و بحثبرانگیز، دانشگاه تهران اعلام کرده که دانشجویان این مرکز علمی از این پس میتوانند بدون نیاز به فیلترشکن به پلتفرم یوتیوب دسترسی داشته باشند. این تصمیم که از طریق اینترنت داخلی دانشگاه اجرایی شده، بهعنوان بخشی از طرح موسوم به «اینترنت طبقاتی» ارزیابی میشود؛ سیاستی که دسترسی آزاد به اینترنت را برای گروههای خاصی مانند اساتید و دانشجویان تسهیل میکند.
اطلاعیه رسمی منتشرشده در کانال همیار دانشگاه تهران تأکید کرده که این دسترسی با هدف استفادههای آموزشی و پژوهشی فراهم شده است. با این حال، این اقدام نخستین بار نیست که موضوع رفع فیلتر یوتیوب برای جامعه دانشگاهی مطرح میشود. پیشتر در دیماه ۱۴۰۳، حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، از تلاش مشترک وزارت علوم و وزارت ارتباطات برای فراهمسازی دسترسی دانشگاهیان به یوتیوب خبر داده بود.
سیمایی صراف در آن زمان گفته بود: «کاربری یوتیوب عمدتاً آموزشی است. ما گزارشی جامع از نقش این پلتفرم در آموزش و پژوهش تهیه کردهایم و به کمیته تعیین مصادیق مجرمانه ارسال کردهایم. امیدواریم حداقل برای اساتید و دانشجویان آموزش عالی، رفع مسدودی انجام شود.»
با اجرایی شدن این تصمیم در دانشگاه تهران، بهنظر میرسد بخشی از آن وعدهها عملی شده است. اما در عین حال، نگرانیها درباره تبعیض در دسترسی به اینترنت همچنان پابرجاست. منتقدان طرح اینترنت طبقاتی هشدار دادهاند که چنین سیاستهایی میتواند به ایجاد رانت دیجیتال و شکاف اطلاعاتی میان اقشار مختلف جامعه منجر شود.
در حالی که هنوز جزئیات اجرای این طرح در سطح ملی مشخص نیست، اقدام دانشگاه تهران میتواند بهعنوان نخستین نمونه عملی از این سیاست در محیطهای آموزشی تلقی شود—نمونهای که اگرچه با هدف ارتقای آموزش صورت گرفته، اما پیامدهای اجتماعی و سیاسی گستردهای برای عدالت دیجیتال در کشور به همراه خواهد داشت.
