مروری بر تاریخچه بازی‌های جیمز باند

این اثر که در دسته بازی‌های موسوم به «بدو و بزن» جای می‌گرفت، اولین فیلم جیمز باند با بازی تیموتی دالتون را دستمایه خود قرار داده بود. طراحانش در لایه بصری سراغ ترفند پارالاکس رفته بودند تا حس عمق و پویایی بیشتری به صحنه‌ها بدهند. از نظر گیم‌پلی، خبری از کندی و مکث نبود؛ بازیکن مدام باید شلیک می‌کرد و در عین حال می‌توانست میان مراحل از چندین ابزار و وسیله جانبی متنوع استفاده کند تا راهش را هموارتر کند.

بازی اقتباسی Live and Let Die توانسته بود یکی از نفس‌گیرترین سکانس‌های فیلم اصلی، یعنی تعقیب و گریز نفس‌گیر قایق‌های تندرو را خیلی خوب و باکیفیت به دنیای دیجیتال منتقل کند. نکته جالب اینکه در پشت صحنه ساخت همان فیلم، اجرای این صحنه‌های پرهیجان آنقدر خسارت بار از آب درآمد که از مجموع ۲۳ قایق مورد استفاده، ۱۷ فروند آنها به کلی از بین رفت. اما در دنیای بازی، خبری از این همه ضرر مالی نبود و بازیکن فقط باید لذت می‌برد. ضمناً برای طرفداران نسخه Commodore 64، موسیقی متن این بازی هم یک امتیاز بزرگ محسوب می‌شد و واقعاً شنیدنی از کار درآمده بود.

در این بازی، خبری از دوربین پشت شانه یا نمای اول شخص نبود؛ طراحان زاویه دید را عوض کرده بودند و بازیکن از بالا به ماجرا نگاه می‌کرد. شما نقش مأمور ۰۰۷ را بر عهده داشتید و باید در چندین مرحله مختلف، با سوار شدن روی وسایل نقلیه گوناگون، فرانتس سانچز (همان پادشاه مواد مخدر) را تعقیب می‌کردید تا در نهایت یک‌بار برای همیشه او را شکار کنید.

باز هم پای یک نوستالژی دیگر وسط است. The Spy Who Loved Me در زمان خودش یک بازی اکشن سر و شکل‌دار و قابل قبول به حساب می‌آمد، اما سرنوشت برایش خیلی خوش نشست. اول اینکه نسخه‌هایی که روی پلتفرم‌های دیگر از آن پورت شدند، واقعاً افتضاح از کار درآمدند. دوم اینکه گیم‌پلی بازی زیادی توی دام کلیشه‌های تکراری آن سال‌ها گیر کرده بود و خلاقیت چندانی نداشت. حاصل این دو مشکل شد یک تجربه که خیلی زود از یادها رفت و امروز تقریباً کسی آن را به خاطر نمی‌آورد.

همان روزهایی که بازی‌های ماجراجویی اشاره‌کلیک حسابی پا گرفته بودند، این سبک به بهترین بستر ممکن برای باند تبدیل شد تا استعداد ذاتی‌اش در جاسوسی را رو کند. ترکیبی از طراحی هنری چشمنواز، میزان متعادل هیجان و اکشن، و یک داستان کاملاً بکر و دست اول، باعث شد که این عنوان به یک تجربه واقعاً مهیج در دنیای ۰۰۷ تبدیل شود. راستی جالب است بدانید که شخصیت اصلی The Stealth Affair در ابتدا قرار نبود خود باند باشد؛ کاراکتری شبیه به او داشت به نام «جان گلِیمز». اما درست وقتی بازی خواست به بازار آمریکا بیاید، ناگهان مجوز رسمی جیمز باند به آن خورد و همه چیز عوض شد.

داستان بازی James Bond: The Duel هیچ غافلگیری خاصی برای مخاطب نداشت و دقیقاً همان مسیری را می‌رفت که همیشه انتظارش را داشتیم. باز هم خبر از یک دانشمند روانی بود که می‌خواست تمام کره زمین را زیر سلطه خودش دربیاورد و باز هم باند باید نقشه‌های شوم او را نقش‌برآب می‌کرد. بازیکن در طول مراحل مختلف مدام با کپی‌های کلون‌شده از معروف‌ترین دشمنانی که باند قبلاً با آنها دست و پنجه نرم کرده بود روبه‌رو می‌شد، و در کنار همه اینها، هر از چند گاهی هم باید گروگان‌ها را نجات می‌داد. همه چیز طبق همان فرمول همیشگی پیش می‌رفت.

آخرین بازی در فهرست امروز ما یک اثر اکشن ماجراجویی حسابی پُرکار است. پر از مبارزات تن به تن، کلی صحنه تیراندازی، و حتی چند مینی‌گیم بامزه و جذاب. اسمش James Bond: 007 است و خیلی از منتقدان و طرفداران معتقدند که یکی از بهترین تجربه‌هایی است که تا حالا از دنیای باند به ما رسیده. نکته عجیب اینجاست که این بازی با وجود گذشت سال‌ها از عرضه‌اش، هنوز هم به طرز شگفت‌آوری سرحال و سرگرم‌کننده به نظر می‌رسد و اصلاً کهنگی نمی‌کند.

در این مورد خاص بهتر است کمی سخت نگیریم، چون ماجرا کمی پیچیده است. همزمان سه بازی مختلف با یک اسم توسط EA روی پلتفرم‌های پلی‌استیشن، گیم‌بوی کالر و N64 منتشر شدند و هرکدام برداشت آزاد خودشان را از فیلم داشتند. نسخه‌های پلی‌استیشن و N64 هر دو در سبک شوتر اول شخص ساخته شدند و سعی می‌کردند یک بار دیگر همان حس و حال جادویی GoldenEye را زنده کنند. شاید هرگز به قله موفقیت آن بازی نرسیدند، اما باز هم محصولاتی بودند که نمی‌شود به راحتی از کنارشان گذشت و حتماً احترامشان را دارند. اما نسخه گیم‌بوی کالر یک داستان دیگر داشت؛ یک تجربه اکشن ماجراجویی با نمای بالا به پایین که هرگز نتوانست آنقدر که باید بدرخشد و در مقایسه با دو خواهر کنسولی‌اش موفقیتی به دست نیاورد.

در اوایل دهه ۲۰۰۰ میلادی، بازی‌های مسابقه‌ای که از دل مجموعه‌های محبوب سینمایی بیرون می‌آمدند حسابی رواج داشتند. جیمز باند هم به این موج پیوست تا پشت فرمان تعدادی از نمادین‌ترین خودروهایی که در طول مأموریت‌هایش رانندگی کرده بود بنشیند و پدال گاز را فشار دهد. استون مارتین DB5، لوتوس اسپریت، BMW Z3 و چند مدل دیگر، همه و همه در این بازی جمع شده بودند و هر کدام هم به وسایل و ابزارهای اختصاصی بخش Q مجهز بودند تا ماجراجویی را حسابی جذاب کنند.

بازی شوتر اول شخص James Bond 007: Agent Under Fire اصلاً راه ساده و بی‌دردسری را برای ساخته شدن پشت سر نگذاشت و کلی بالا و پایین داشت. در ابتدا قرار بود این پروژه مستقیماً به فیلم The World Is Not Enough متصل باشد، اما بعداً مسیرش عوض شد و در نهایت به یک عنوان کاملاً مستقل تبدیل گردید. اگر چشممان را روی برخی المان‌ها و دارایی‌های بازیافتی که از جای دیگر آورده شده بودند ببندیم، آنچه می‌ماند یک بازی شوتر اول شخص خوش‌ساخت و واقعاً غافلگیرکننده است.

Everything or Nothing سراغ همان فرمول آشنای داستان‌های جیمز باند رفت تا یک روایت کاملاً اورجینال و دست اول بسازد؛ ماجرایی که در آن مأمور محبوب بریتانیایی باید تن به تن در برابر ویلم دافوی شرور و یک ارتش کامل از مزدوران بایستد. این بازی با اتخاذ زاویه دید سوم شخص، توانست یک ترکیب نفس‌گیر و هیجان‌انگیز را به خورد مخاطب بدهد؛ هم شوترهای تاکتیکی و حساب‌شده، هم تعقیب و گریزهای پرسرعت که ضربان قلب را بالا می‌برد.

GoldenEye: Rogue Agent تصمیم گرفت مسیر تازه‌ای را امتحان کند و داستانی روایت کند که در آن خبری از حضور مستقیم ۰۰۷ نبود. در این بازی، شما نقش شخصیتی را بر عهده دارید که بعد از خیانت از سرویس مخفی، حالا باید به فرمان آریک گلدفینگر، مأموریت ترور دکتر نو را انجام بدهد. یعنی این بار جای قهرمان قصه، شما در کفش یک آدم شرور قدم می‌گذارید و همه چیز از زاویه‌ای متفاوت روایت می‌شود.

حالا دوباره به سبک شوتر اول شخص برگشته بودیم و Rogue Agent یکی دیگر از تلاش‌های کمپانی بود تا شاید بتواند یک بار دیگر طلسم موفقیت نسخه افسانه‌ای GoldenEye سال ۱۹۹۷ را تکرار کند. اما در عمل، آنچه به دست بازیکنان رسید یک گیم‌پلی نسبتاً معمولی و متوسط بود، بدون اینکه نوآوری خاصی در کار باشد. همان ترکیب تکراری و نه چندان خلاقانه باعث شد که این قسمت نتواند استاندارد جدیدی برای سری بازی‌های جاسوسی باند تعریف کند و بیشتر در سایه آن شاهکار قدیمی باقی بماند.

اکثر بازی‌های جیمز باند که تحت نظر EA ساخته شدند، داستان‌هایی کاملاً اورجینال و دست اول داشتند و کمتر سراغ اقتباس مستقیم از فیلم‌ها می‌رفتند. اما From Russia With Love یک استثنای خوش‌طعم بود؛ یک ادای احترام واقعی به یکی از کلاسیک‌های ماندگار این سری سینمایی. این بازی با حساسیت و دقت بالایی توانسته بود فضای همان دوره زمانی را بازسازی کند و مهمتر از همه اینکه از چهره و صدای خود شان کانری استفاده می‌کرد؛ یعنی همان باند اصیل و اولیه. حالا شما می‌توانستید فیلم قدیمی را با سکانس‌های اکشن بیشتر و یک بخش چندنفره حسابی سرگرم‌کننده تجربه کنید؛ ترکیبی از نوستالژی و تازگی که خیلی از طرفداران عاشقش شدند.

بازی «ذره‌ای آرامش» نخستین عنوانی بود که در دوره جدید فرنچایز، برای کنسول‌ها و کامپیوتر منتشر شد و برای اولین بار دنیل کریگ را در نقش جیمز باند به گیمرها معرفی کرد. اکتیویژن در آن زمان تصمیم گرفت که دو فیلم کازینو رویال و ذره‌ای آرامش را در قالب یک بسته واحد و یک بازی به مخاطب ارائه بدهد. از نکات مثبت و قابل اشاره این بازی می‌توان به حضور صوتی خود دنیل کریگ، جودی دنچ و مدس میکلسن اشاره کرد؛ همان بازیگرانی که در فیلم‌ها نقش‌هایشان را ایفا کرده بودند و حالا صدایشان را برای این پروژه قرض داده بودند. اما متأسفانه با وجود چنین سرمایه‌گذاری سنگینی روی صداپیشگان، نتیجه نهایی چیزی نبود جز یک تجربه متوسط و معمولی. بازی در بهترین حالت خودش هم نمی‌توانست انتظارات بالای طرفداران را برآورده کند و بیشتر شبیه یک محصول سرهم‌بندی‌شده درآمد تا یک بازی ماندگار از دنیای مأمور ۰۰۷.

سال‌ها و سال‌ها بود که استودیوهای مختلف دست به هر کاری می‌زدند تا بتوانند یک بار دیگر آن جادوی شکست‌ناپذیر GoldenEye روی N64 را تکرار کنند؛ اما هر بار یا نتیجه متوسط بود، یا کاملاً فراموش‌شدنی. تا اینکه نینتندو خودش وارد میدان شد، اما نه برای ساختن یک جانشین معنوی و نه برای ادامه مسیر آن شاهکار. نینتندو رفت سمت منطقی‌ترین کار: یک بازسازی مستقیم و درست. نتیجه این تصمیم برای کنسول Wii یک نسخه مدرن و به‌روز از همان بازی کلاسیک بود؛ بازآفرینی که حسابی روان و شیرین از کار درآمده و نکته جالب اینکه توانسته بود خیلی خوب و خلاقانه از کنترل‌های حرکتی Wii استفاده کند. یعنی تجربه تیراندازی با باند، این بار با دستان خودتان، در دنیای واقعی.

استودیوی IO Interactive این بار تصمیم گرفته جوری به دنیای جیمز باند نگاه کند که قبلاً هیچ‌کس نگاه نکرده بود. نتیجه این رویکرد تازه، بازی ۰۰۷ First Light است که نوید یک تحول اساسی در روایت ماجراهای مأمور محبوب بریتانیایی را می‌دهد. نکته جالب اینجاست که اینجا خبری از آن باند همیشه ماهر و باتجربه نیست. شما در این بازی نقش یک مأمور تازه‌کار و کاملاً بی‌تجربه را بازی می‌کنید که تازه می‌خواهد برای رسیدن به درجه ۰۰۷ تلاش کند و خودش را اثبات نماید. با این حساب، First Light قرار است یکی از جدی‌ترین رقبای عنوان بهترین بازی سال ۲۰۲۶ باشد. در این ماجراجویی زرادخانه‌ای از گجت‌ها و وسایل مختلف در اختیار شما قرار می‌گیرد و نکته مهمتر اینکه بازیکن آزادی عمل کاملی دارد؛ می‌تواند هر مشکلی را یا با مشت و لگد حل کند و یا با گلوله. انتخاب با خودتان است.